Το 2005, στη Revue Défense Nationale, ο Henri de Grossouvre γράφει ότι η Ευρώπη-δύναμη δεν θα κριθεί στους θεσμούς αλλά στον έλεγχο των τεχνολογιών κυριαρχίας. Είκοσι χρόνια αργότερα, η υπολογιστική ισχύς, τα μοντέλα, το cloud και τα δεδομένα έχουν γίνει ακριβώς αυτό.
Ο φάκελος αυτός ζητά να διαβαστεί με ακρίβεια, γιατί θα ήταν εύκολο να πει κανείς περισσότερα απ’ όσα πρέπει.
Η διατύπωση του 2005
Οκτώβριος 2005, Revue Défense Nationale, τεύχος 679. Ο Henri de Grossouvre θέτει την Ευρώπη ενώπιον ενός σαφούς διλήμματος: είτε μια Ευρώπη-δύναμη με καρολίγγειο πυρήνα, είτε μια Ευρώπη-αγορά, περιορισμένη σε ζώνη ελεύθερων συναλλαγών υπό τη στρατηγική προστασία τρίτου.
Η επίσημη παρουσίαση του άρθρου — εκείνη του περιοδικού, όχι η δική μας — αναφέρει ότι ο ηγετικός ρόλος της Ευρώπης προϋποθέτει ηπειρωτική στρατηγική συνεργασία για τον έλεγχο των τεχνολογιών κυριαρχίας.
Η έκφραση βρίσκεται εκεί, το 2005. Δεν έχει ξαναδιαβαστεί υπό το φως του σήμερα: είναι χρονολογημένη, δημοσιευμένη, προσβάσιμη.
Τι ακολούθησε
Η συνέχεια δεν είναι ανακατασκευή. Τα ορόσημά της είναι κείμενα.
2007. Στο ίδιο περιοδικό, παρουσιάζει την ίδρυση του ομίλου οικονομικού σκοπού (GIE) ID Advance Aerospace & Transports και της Ένωσης του Βιομηχανικού Campus Αεροδιαστημικής και Μεταφορών, κοντά στο Στρασβούργο. Ένα άρθρο βιομηχανικής πολιτικής γραμμένο εκ των έσω, σε περιοδικό αμυντικών θεμάτων — η θέση συνοδεύεται από πράξη.
2021. Συνυπογράφει, στον φάκελο Sommes-nous entrés dans l’ère post-occidentale ? («Έχουμε εισέλθει στη μεταδυτική εποχή;»), ένα άρθρο για τις ευκαιρίες στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κίνας. Η διεθνής τεχνολογική συνεργασία αντιμετωπίζεται εκεί ως προϋπόθεση της απανθρακοποίησης, όχι ως διακοσμητική προσθήκη.
2024-2025. Τρεις επιφυλλίδες στο Journal du Net. Για τη βαθιά μάθηση εφαρμοσμένη στις πόλεις, όπου υποστηρίζει ότι το όφελος είναι υπό όρους: προστασία της ιδιωτικής ζωής, ποιότητα των δεδομένων, υπολογιστικό κόστος, αλγοριθμικές μεροληψίες. Για το νομικό πλαίσιο της σύνθεσης φωνής με ΤΝ, με αφετηρία τον νόμο που ψηφίστηκε στο Τενεσί και με το ερώτημα μιας ευρωπαϊκής εναρμόνισης. Για τα δορυφορικά δεδομένα, τεχνολογίες στρατιωτικής προέλευσης που έγιναν εργαλεία χωροταξικού σχεδιασμού και των οποίων κατονομάζει τα εμπόδια — κόστος απόκτησης και επεξεργασίας, ανεπαρκής υπολογιστική υποδομή.
Οκτώβριος 2025: η θέση στον ενεστώτα
Στις 29 Οκτωβρίου 2025, η Le Figaro δημοσιεύει ένα συλλογικό άρθρο γνώμης που υπογράφουν τριάντα πέντε προσωπικότητες — ο Luc Ferry, ο Arnaud Montebourg, ο Charles Millon και ο Hervé Morin, δύο πρώην υπουργοί Άμυνας, η Natacha Polony, ο Alain Juillet, τέσσερις στρατηγοί, δύο γερουσιαστές, δύο βουλευτές. Ο Henri de Grossouvre υπογράφει με την ιδιότητα «δοκιμιογράφος με ειδίκευση στις διεθνείς σχέσεις και την ευρωπαϊκή γεωπολιτική».
Το κείμενο πραγματεύεται τα δεδομένα ως στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο, την εξάρτηση του γαλλικού και του ευρωπαϊκού cloud από φορείς που υπόκεινται στην εξωεδαφική εφαρμογή του αμερικανικού δικαίου, το δόγμα «το cloud στο κέντρο», την πιστοποίηση SecNumCloud που χορηγεί η ANSSI. Αναφέρει ότι τα δεδομένα είναι τα κλειδιά της τεχνητής νοημοσύνης.
Και η κεντρική του αναλογία — η ίδια φιλοδοξία με εκείνη για τα πυρηνικά τη δεκαετία του 1960 — είναι η ακριβής αναδιατύπωση, στον ενεστώτα, όσων είχαν γραφτεί το 2005.
Τι δεν λέει αυτός ο φάκελος
Δεν λέει ότι ο Henri de Grossouvre είναι ειδικός στην τεχνητή νοημοσύνη. Δεν διαθέτει ερευνητικό έργο πάνω στο θέμα και δεν διεκδικεί κανένα.
Ο φάκελος αυτός θεμελιώνει μια τεκμηριωμένη πνευματική γενεαλογία, της οποίας τα δύο άκρα είναι κείμενα δημοσιευμένα και χρονολογημένα, όπως είναι και τα ενδιάμεσα ορόσημά της. Είναι μια αξίωση πιο στενή, και ακριβώς γι’ αυτό στέκει.
Το ανοιχτό ερώτημα
Διατυπώνεται απλά, και δεν έχει δεδομένη απάντηση: μπορεί η Ευρώπη να ελέγξει την τεχνητή νοημοσύνη χωρίς να ελέγχει την ενέργειά της, τα δίκτυά της και τα δεδομένα της;
Είναι, με είκοσι χρόνια απόσταση, το ίδιο ερώτημα με εκείνο του 2005. Μόνο η κλίμακα άλλαξε.